(1 Korintiërs 1, 20b) Over Al en preken
In de media is nogal wat aandacht voor de vraag: Kan een dominee zijn/haar preek schrijven met Al? De afgelopen maanden wordt het mij ook in Lochem steeds vaker gevraagd: Waarom schrijf je je preek niet met Al, scheelt tijd, lekker makkelijk. De vraag gaat gepaard met een lachje. Ik weet niet precies wat ik van deze aandacht voor preken en Al moet vinden. Blijkbaar is een preek bij uitstek iets om duidelijk te maken dat kunstmatige intelligentie ons menselijk brein overbodig maakt. Boeiend wat dat zegt over onze laatmoderne tijd en religie. Dat juist die preek ook in de niet-christelijke media — steeds weer opduikt in dit verband.
Nu het antwoord: ik zou niet weten hoe ik een preek met Al moest maken. Ik lees in de media hoe collega’s dat doen. Ze gebruiken Al om informatie te bundelen en er een goed verhaal van te maken. Hun verhaal. Ik kan echt niet beoordelen of dat werkt. Ik kan alleen maar uitleggen wat een goede preek is en hoe die ontstaat. Een goede preek brengt de oude Bijbeltekst tot leven in onze eigen leefwereld. Ouderwets gezegd: Het Woord van God spreekt ons aan: nu. Daar is voor nodig: uitstekende kennis van de Bijbeltekst, de gave om die in woord en beeld te ‘vertalen’ naar onze tijd en empathie met mensen en onze wereld. Naar mijn overtuiging is dat een samenspel tussen aan de ene kant een predikant met een doorleefd geloof, kennis van Bijbel, liturgie, theologie en iemand die houdt van mensen, in het bijzonder zijn/haar gemeente; en aan de andere kant de Geest van God die werkt in mensen en dus ook onder de ‘hoorders’ van de preek. Als u dat goed leest beseft u: een preek is altijd ‘mijn’ preek, ik kan die van een ander niet gebruiken. U voelt het wel aan: Ik voel niet veel voor Al in een preek.
Laat mij maar zelf worstelen met de Bijbeltekst (het liefst in het Grieks of het Hebreeuws), laat mij maar in gesprek met gemeenteleden ontdekken wat die tekst hen zegt, laat mij maar stil worden in gebed. En ja de woorden vind ik dan zelf wel. Een van mijn talenten is dat ik goed ben met taal. Dus u zult het in Lochem voorlopig moeten doen met preken zonder Al.
Tot slot de prachtige woorden van Paulus boven deze tekst. Denk vooral niet dat Al, of welke ontdekkingen ook, opeens het heil voor onze wereld zijn. God gaat zijn weg in ‘dwaasheid’. Paulus bedoelt de weg van Christus. Die weg volgen wij deze weken die eindigt aan het kruis. Hij geeft zichzelf in solidariteit met ons. Dwaasheid, maar wel het begin van een nieuw leven. Laten we daar maar over preken, hoe dan ook.
Paul Wansink