(Mijn koninkrijk is niet van hier. Johannes 18:36)
In de afgelopen weken kwam Paus Leo XIV tegenover de president van Amerika te staan. Om woede van de huidige president op te roepen is niet veel nodig, maar de botsing met de paus was toch opmerkelijk. Al enkele eeuwen verliest de paus aan macht. De tijden dat de Rooms-Katholieke kerk de levens van mensen bepaalde liggen achter ons. Misschien is de paus juist wel door het verlies aan ‘macht’ de laatste decennia steeds meer een figuur geworden die een moreel gezag vertegenwoordigt. Zeker de voorganger van de huidige paus, Franciscus, genoot een groot moreel gezag. De huidige paus is iets voorzichtiger in zijn uitspraken, maar rond de oorlog die Israël en Amerika hebben ontketend tegen Iran is hij heel duidelijk. Deze oorlog moet stoppen en hij roept de partijen met klem op om te komen tot vrede. Geweld is uiteindelijk nooit een oplossing. Dat standpunt van de paus leidde tot een felle reactie van de president. En zo kwamen kerk en wereld tegenover elkaar te staan.
Dat kennen we uit de geschiedenis. In wezen gaat het terug op de weg van Jezus zelf, die staande tegenover Pilatus opkomt voor de waarheid en meldt dat zijn koninkrijk niet van deze wereld is. Bovendien stelt hij dat Pilatus helemaal geen macht heeft. Die ontmoeting tussen Jezus en Pilatus is een van de beroemde stukken uit het Johannes-evangelie. Kijkje met de ogen van de wereld, dan is de opmerking van Jezus absurd. Zo beziet Pilatus het ook. Natuurlijk heeft hij macht. Hij kan Jezus ter dood veroordelen en heeft dat ook gedaan. Maar Jezus kijkt anders. De president van Amerika kijkt als Pilatus. Woedend keert hij zich tegen de oproep tot vrede van zijn landgenoot, die uiteindelijk niets te vertellen heeft. Beroemd is de vermeende uitspraak van Stalin, tegenover Churchill: Hoeveel divisies heeft de paus dan? Uiteraard spottend bedoeld.
Toch verraden de woede van Trump en de hoon van Stalin een besef van een andere werkelijkheid, waar ze geen invloed op hebben. Dat is de waarheid (om Jezus aan te halen) van het evangelie. En die gaat niet om macht en zeker niet om geweld. Machthebbers hebben dat maar al te goed door. De opstelling van de paus en de machteloze woede van de president daar tegenover was voor mij een opsteker, een bemoediging. De weg van de kerk, ook van de onze, is niet die van geweld of macht, maar soms spreekt de kerk met gezag; vooral waar ze dat doet in navolging van haar Heer. Ik ben de paus dankbaar voor zijn vasthoudendheid.
Paul Wansink